Świat pizzy neapolitańskiej nie jest jednolitą kategorią. To żywy organizm, który się rozwija, a jednocześnie rygorystycznie strzeże swoich korzeni. Jeśli chcesz naprawdę rozumieć, co masz na talerzu, musisz znać te trzy główne nurty.
1. Verace Pizza Napoletana (STG) – sztuka czystości

To jedyny styl, który ma prawną ochronę STG (Gwarantowana Tradycyjna Specjalność). Zgodnie z międzynarodowym regulaminem AVPN jest to precyzyjna procedura technologiczna, która chroni dziedzictwo Neapolu.
• Historia: Oficjalne zasady zostały skodyfikowane w 1984 roku, aby zapobiec degradacji nazwy „pizza neapolitańska”. W 2017 roku ta sztuka została wpisana na listę UNESCO.
• Technika ciasta (zgodnie z regulaminem):
• Składniki: Dozwolone są wyłącznie mąka pszenna (typ 00 lub 0), woda, sól morska i drożdże. Żadnego tłuszczu ani cukru!
• Wyrabianie i fermentacja: Ciasto musi fermentować od 8 do 24 godzin. Regulamin kładzie nacisk na ręczne formowanie bez użycia wałka.
• Parametry: Środek pizzy po upieczeniu nie może być grubszy niż 0,25 cm. Brzeg (cornicione) musi mieć 1–2 cm, być złocisty i puszysty.
• Właściwości: Po upieczeniu ciasto jest ekstremalnie miękkie, sprężyste i elastyczne. Musi dać się łatwo złożyć, nie pękając.
2. Ruota di Carro („Koło od wozu”) – esencja ulicy

Ten styl jest w najnowszym regulaminie AVPN oficjalnie uznany za tradycyjny wariant. To pizza, która narodziła się w najstarszych i najbiedniejszych częściach miasta.
• Historia i miejsce: Symbolem tego stylu jest rodzinna tradycja w pizzerii L’Antica Pizzeria Da Michele przy ulicy Via Cesare Sersale. Powstała z potrzeby nakarmienia jak największej liczby osób – ciasto rozciągano na szerokość, aby optycznie sprawiało wrażenie masywnego.
• Właściwości:
• Rozmiar: Średnica przekracza 38 cm, a pizza wyraźnie wystaje poza krawędź talerza.
• Ciasto: Jest rozciągane do ekstremum, przez co brzeg jest niski i zwarty. W przeciwieństwie do STG celem nie jest wysoki cornicione, lecz duża powierzchnia cienkiego ciasta.
• Doświadczenie: To pizza „ludu” – cienka, soczysta i sycąca, w której dominują smaki wysokiej jakości pomidorów i oliwy.
3. Pizza Contemporanea – nowoczesna ewolucja

Ten styl nie pojawił się z dnia na dzień. Jego korzenie sięgają początku XXI wieku (około 2000 roku), kiedy pizzaioli zaczęli szukać sposobów, by uczynić pizzę lżejszą i bardziej strawną, wykorzystując nową wiedzę o fermentacji.
• Historia: To nie dzieło jednego człowieka, lecz zbiorowy zwrot ku nowoczesnym technikom piekarniczym. Pizzaioli zaczęli odchodzić od wyłącznie bezpośrednich metod fermentacji i zaczęli wykorzystywać chłód oraz długi czas dojrzewania (nawet ponad 48 godzin).
• Właściwości:
• Brzeg (Cornicione): Jest wyraźnie wyższy i bardziej napompowany niż w klasyce.
• Struktura powietrza: Wewnętrzna struktura brzegu jest pełna dużych pęcherzyków powietrza (tzw. alveoli), co przypomina lekkość puszystego włoskiego pieczywa typu ciabatta.
• Hydratacja: Podczas gdy tradycyjne ciasto ma hydratację na poziomie ok. 58–62%, nowoczesna fala zwykle pracuje na wartościach 70%–85%, co sprawia, że po upieczeniu ciasto jest lekkie jak piórko.
• Pieczenie: Ze względu na wyższą wilgotność ciasta często stosuje się inne zarządzanie temperaturą w piecu, aby uzyskać właściwy kontrast między delikatnie chrupiącą powierzchnią a miękkim wnętrzem.
Którą wybrać?
• STG: Dla miłośników historii i certyfikowanej czystości receptury.
• Ruota di Carro: Dla tych, którzy szukają autentycznego neapolitańskiego doświadczenia z ulicy Via Cesare Sersale.
• Contemporanea: Dla entuzjastów nowoczesnych tekstur i ekstremalnie lekkiego, puszystego ciasta.
Niezależnie od stylu, podstawą sukcesu zawsze są technika i miłość do rzemiosła. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tych różnicach i na własnej skórze spróbować pracy z ciastem, odwiedź nasze kursy.
